Wykrywanie mówi, że coś się właśnie stało. Przewidywanie mówi, że prawdopodobnie się stanie. Drugie jest cenniejsze i trudniejsze.
Wykrywanie
Oparte na porównaniu z historią, działa od pierwszego dnia, daje się wyjaśnić. To właściwy początek.
Jego zaletą jest to, że wskazuje zdarzenie, które naprawdę zaszło. Sprawdzenie polega więc na obejrzeniu konkretnego dokumentu albo pozycji, a rozstrzygnięcie jest jednoznaczne: było albo nie było. Więcej o samym mechanizmie w tekście o tym, czym jest wykrywanie anomalii.
Przewidywanie
Wymaga modelu i dłuższej historii, bywa trudne do uzasadnienia. Daje jednak czas na reakcję przed wystąpieniem problemu.
Jest też trudniejsze do oceny. Przy wykrywaniu widać, czy sygnał był trafny. Przy przewidywaniu skuteczna reakcja sprawia, że przewidziane zdarzenie nie zachodzi — i nigdy nie wiadomo, czy zaszłoby bez niej. To nie powód, żeby rezygnować, ale powód, żeby nie oczekiwać prostych rozliczeń.
Sygnały wyprzedzające
Rosnący czas odpowiedzi zapowiada awarię. Spadająca liczba zapytań ofertowych zapowiada spadek sprzedaży. To wykrywanie, które działa jak przewidywanie.
Dla większości firm jest to najlepszy stosunek korzyści do wysiłku. Metoda pozostaje prosta i wyjaśnialna, a wskazanie przychodzi zawczasu. Takich sygnałów najwięcej dostarczają odchylenia w pracy systemów, gdzie narastanie widać wyraźnie i długo przed awarią.
Typowe zastosowania przewidywania
- zagrożenie brakiem towaru,
- ryzyko odejścia klienta,
- przewidywane przekroczenie terminu,
- zbliżające się zapełnienie zasobów.
Każde z nich sprowadza się do tego samego pytania: czy zdążymy zareagować, jeśli dowiemy się teraz. Jeśli odpowiedź brzmi „nie", to prognoza niczego nie zmienia i lepiej zainwestować gdzie indziej.
Kolejność
Najpierw wykrywanie, potem przewidywanie. Firma, która nie reaguje na zdarzenia rzeczywiste, nie zareaguje na prawdopodobne.
Wynika to nie z ostrożności, tylko z arytmetyki uwagi. Prognozy z natury bywają nietrafione, więc do zgłoszeń dochodzi cała nowa kategoria spraw wymagających sprawdzenia — o skutkach opisanych przy fałszywych alarmach.
Ostrożność
Przewidywanie obarczone jest niepewnością i musi ją podawać. Sygnał przedstawiony jako pewność prowadzi do decyzji na wyrost.
Dotyczy to obu podejść, tylko w różnym stopniu. Wykrycie jest sygnałem do sprawdzenia, prognoza — sygnałem do rozważenia. Żadne z nich nie jest rozstrzygnięciem i tak trzeba je opisywać w powiadomieniach.
Co wybrać na początek
W firmie, która dopiero zaczyna, wybór jest zwykle przesądzony. Wykrywanie da się uruchomić na danych, które już są, i ocenić po kilku tygodniach po tym, czy zgłoszenia prowadzą do działania. Przewidywanie wymaga dłuższej historii, dłuższego strojenia i cierpliwości do wyników, których nie da się jednoznacznie rozliczyć.
Nie znaczy to, że prognozy są mniej warte. Znaczy, że ich wartość ujawnia się dopiero wtedy, gdy w firmie działa już nawyk rozpatrywania sygnałów. Bez tego nawyku prognoza jest kolejną wiadomością, której nikt nie otwiera.
